Dante se mistieke reis – Derde tog: Paradiso, ingelei, vertaal, toegelig, vertolk

In hierdie werk bied J.S. Krüger aan die leser ’n keurige Afrikaans vertaling en mistiekreligieuse vertolking van die Paradiso van die Italiaanse digter-denker Dante Alighieri (1265–1321). Dit is die derde deel van die grootste trilogie, Divina Commedia, bestaande uit Inferno (2013) en Purgatorio (2020), en hierdie publikasie sluit met die vertaling-vertolking van die Paradiso af. Die Paradiso is stellig een van die merkwaardigste religieuse en artistieke hoogtepunte van die Westerse beskawing, verskynend op die kruin van die Middeleeuse epog, daardie sublieme sintese van Christelike geloof en Griekse filosofie, tans opgeneem in ’n skynbaar onomkeerbare proses van disintegrasie.

’n Sentrale uitgangspunt van die boek, afwykend van die heersende sekularisme en materialisme in die post-moderne Weste, is dat religie ’n sentrale neiging en behoefte van die menslike spesie is. Die skrywer sien mistiek as verbinding van diepsinnige kognitiewe insig, emosionele suiwerheid en morele skoonheid, as die hoogste vlak van menslike ontwikkeling.

Dante se trilogie word gelees as die aanbod van ’n God-aanskouende kenner van die menslike lot van leef en sterf en hiernamaals voortleef, as inderdaad die uitdruk van Dante se eie lewensloop sy eksistensiële lyding, loutering en finale katarsis: sy besef van persoonlike tekortkominge en lyding in moeilike omstandighede (Inferno) in sy jeug; geleidelik oorkom in ’n lang proses van ballingskap in sy eie vaderland (Purgatorio); uiteindelik gefinaliseer in ’n deurbraak tot innerlike vrede in God-aanskouende saligheid kort voor sy dood (Paradiso).

Hierdie publikasie word aanbeveel vir navorsende en benieude lesers met ’n besef van religieuse krisis en die behoefte aan ’n integrerende visie: skynbaar onoorkomelike historiese diskontinuïteite en skynbaar onversoenbare hedendaagse breuke en konflikte.

J.S. Krüger het oor die afgelope vyf dekades publikasies aangebied wat voldoen aan die hoogste internasionale standaarde vir oorspronklike navorsing, dinamiese vertalings en verantwoordelike tekstoeligting in godsdiensfilosofiese en kultuurhistoriese navorsingskontekste. Sy behendige hantering van die brontekste (in veral Latyn, Grieks, Hebreeus, Duits, Nederlands, Italiaans en verskeie Oosterse tale) het ’n wesenlike bydrae gelewer tot die ontwikkeling van die Middeleeuse vakregister in Afrikaans. Sy nuutste werk voorsien ’n inleiding, vertaling, toeligting en nabetragting oor die derde deel van die Middeleeuse digter-filosoof Dante Alighieri (c.1265–1321) se mistieke reis (Paradiso), in opvolging van ooreenkomstige ontledings van die eerste en tweede dele van die reis, Inferno (2013) en Purgatorio (2020).

Krüger bevestig in sy ontleding van Paradiso ’n delikate onderskeidingsvermoë tussen die wesenlike en die sydelingse, ’n magistrale vermoë om groot idee-historiesedenkkompleksein enkele teoretiese kontekste byeen te bring, ’n uitgebreidegeesteswetenskaplike en teologiese belesenheid, en ’n beleë omgaan met Middeleeuse mistieke literatuur. Bydraend en verruimend tot die internasionale navorsing word die mees onlangse spesialisbydraes vanuit die Dante-navorsing eg-skolasties in ’n magdom eindnotas toegelig. Dit sal die navorsende en belangstellende leser vreugde verskaf om te aanskou met juis hoevéél bedrewenheid en hermeneutiese soepelheid hierdie skrywer ’n gelade en subtiele teks, met soms subversiewe ondertone, vanuit ’n historiese filosofiekonstellasie vertaal en kommentarieer. Krüger skryf boeiend en toeganklik, ook vir ’n wyer Afrikaansmagtige leserspubliek: hierdie vertaling en toeligting van Dante se Paradiso is ’n onmisbare werk vir elkeen wat belangstel in die antieke en Middeleeuse kultuur-, filosofie- en literatuurgeskiedenis.

Prof. Johann Beukes, Departement Filosofie en Klassieke Tale, Fakulteit Geesteswetenskappe, Universiteit van die Vrystaat, Bloemfontein, Suid-Afrika